Evet, AVM yönetimi kiracı mağazalara ortak gider hesabının dayanaklarını göstermek zorundadır; ancak bu yükümlülüğün kapsamı ve biçimi büyük ölçüde kira sözleşmenizin hükümlerine ve Kat Mülkiyeti Kanunu'nun genel çerçevesine göre şekillenir. Yönetim, keyfi bir rakam biçemez; her kalem için belgelenebilir bir maliyet alt yapısı olması gerekir. Hesabın şeffaflığını talep etmek hem yasal bir hak hem de sağlıklı bir kiracı-yönetim ilişkisinin temelidir.
Ortak Gider Nedir, AVM'de Neleri Kapsar?
Ortak gider, bir yapının ortak kullanım alanlarına ilişkin giderlerin kullanıcılar arasında paylaştırılmasından doğan maliyet kalemleridir. Sıradan bir apartmanda bu kavramı küçük ölçekli apartman bütçeleri bağlamında düşünmek kolayken, bir AVM söz konusu olduğunda kapsam çok daha geniş ve karmaşık bir hal alır. Zemin katta faaliyet gösteren bir mağaza ile en üst kattaki bir restoran, aynı ortak alanları —holü, yürüyen merdivenleri, otopark rampasını, merkezi iklimlendirme tesisatını— birlikte kullanır; bu nedenle giderlerin nasıl dağıtıldığı her iki taraf için de kritik bir meseledir.
Tipik bir AVM'de ortak gider kalemleri şunları kapsayabilir: merkezi ısıtma, soğutma ve havalandırma sistemlerinin işletme maliyeti; ortak alan aydınlatması ve temizliği; güvenlik hizmetleri ve kamera sistemlerinin bakımı; asansör ve yürüyen merdivenlerin periyodik bakımı; otopark işletme giderleri; yangın sistemleri ve sigorta primleri; peyzaj ve dış cephe bakımı; yönetim hizmet bedeli. Bu liste kira sözleşmenizdeki tanıma göre daralıp genişleyebilir, bu nedenle sözleşmenizin "ortak gider" veya "servis bedeli" maddesini dikkatli okumanız birincil adımdır.
Önemli bir ayrımı da baştan koymak gerekir: ortak giderler ile kira bedeli birbirinden farklı kalemlerdir. Kira, kiralık alanınız için ödediğiniz bedeldir; ortak gider ise binanın işletilmesi için harcanan tutarların size düşen payıdır. Bazı sözleşmelerde bu iki kalem tek bir rakam altında birleştirilmiş olsa da pek çok kurumsal AVM sözleşmesi ikisini ayrı satırlarda gösterir. Eğer sözleşmenizde ortak gider ayrı bir kalem olarak yer alıyorsa, bu kalemin nasıl hesaplandığını öğrenmek en temel kiracı haklarından biridir.
Bir AVM'de ortak gider payı genellikle kiralık alanınızın toplam kiralanabilir alana (GLA — Gross Leasable Area) oranı üzerinden hesaplanır. Bazı yönetimler bunu brüt alan üzerinden hesaplar, bazıları net kullanım alanını esas alır. Bu farkın pratikte ciddi bir rakamsal etkisi olabilir; dolayısıyla hangi yöntemin kullanıldığını bilmek, hesabın doğruluğunu kontrol edebilmeniz için zorunludur.
Yasal Çerçeve: Hangi Kanun ve Hükümler Devreye Girer?
Türk hukukunda AVM'ler, kat mülkiyetine tabi yapılar söz konusu olduğunda Kat Mülkiyeti Kanunu'nun genel çerçevesinden yararlanır. Bu kanun, kat maliklerinin ortak alanlara ilişkin giderlere katılım yükümlülüğünü ve yönetimin hesap verme sorumluluğunu düzenler. Bir AVM'de her bağımsız bölüm sahibinin bu hakları zaten mevzuatta güvence altındadır; asıl soru, kiracının bu haklardan ne ölçüde yararlanıp yararlanamayacağıdır.
Kiracının durumu kat malikinden farklıdır: kiracı, yönetimle doğrudan yasal bir ilişki içinde değil, kiraya veren (mülk sahibi veya yönetim şirketi) aracılığıyla hareket eder. Bu nedenle kiracının ortak gider hesabını görme hakkı, öncelikle kira sözleşmesinden doğar. İyi kaleme alınmış kurumsal AVM sözleşmeleri, kiracıya yıllık ortak gider bütçesini inceleme, gerçekleşen giderleri denetleme ve fark ödemelerini itiraz hakkıyla alma gibi haklar tanır. Sözleşmenizde bu tür maddeler varsa bunları sonuna kadar kullanabilirsiniz.
Sözleşmede açık bir düzenleme olmaması durumunda Türk Borçlar Kanunu'nun genel hükümleri gündeme gelir. Bu çerçevede kiracının ödediği ortak gider bedelinin gerçek bir masrafa karşılık gelmesi, keyfi biçimde belirlenmemesi ve talep halinde belgelenmesi gerektiği savunulabilir. Hukuki danışmanınızla birlikte değerlendirildiğinde, sözleşmede boşluk olsa dahi hesap şeffaflığını talep etmek için zemin mevcuttur. Her durumda, bir avukattan kendi sözleşmenize özgü değerlendirme almanız önerilir.
Uygulamada kurumsal AVM zincirlerinin kullandığı uluslararası standart, ICSC (International Council of Shopping Centers) prensiplerine dayanan "open book" (açık defter) yaklaşımıdır. Bu yaklaşımda yönetim, yıl sonunda fiili gider cetvelini kiracılarla paylaşır, ön ödeme ve gerçekleşme arasındaki fark ilave fatura ya da iade olarak yansıtılır. Her AVM'nin bu standardı benimsemediği doğru olsa da bir kıyaslama çerçevesi olarak önemlidir.
Kira Sözleşmenizdeki "Ortak Gider" Maddesini Nasıl Okumalısınız?
Sözleşmenizi elinize aldığınızda önce "ortak gider", "servis bedeli", "işletme gideri", "common area maintenance" veya "CAM" gibi başlıkları arayın. Bu başlıkların altında hangi gider kalemlerinin kapsama dahil edildiği, hangilerinin hariç tutulduğu listelenmiş olmalıdır. Bazı sözleşmeler çok geniş bir kapsam tanımlar; "yönetim tarafından uygun görülen tüm giderler" gibi belirsiz ifadeler ilerleyen süreçte anlaşmazlığa yol açabilir. Bu tür ifadeleri fark ettiyseniz ve sözleşmeniz henüz imzalanmamışsa, daha sınırlı ve sayılı bir kapsam talebi müzakere etmeniz önerilir.
Sözleşme imzalanmış ve yürürlükteyse yapmanız gereken, mevcut hükümleri en geniş şekilde yorumlamaktır. Sözleşmede "yönetim hesap özeti sunar" veya "kiracı denetim hakkına sahiptir" gibi bir ifade varsa bu hakkı kullanmak için yazılı talep yeterlidir. Sözleşmede denetim hakkından hiç söz edilmiyorsa bile yönetimden hesap detayı istemek; asgari düzeyde, aldığınız faturanın hangi kalemlerden oluştuğunu anlamak hem meşru hem de makul bir beklentidir. Yönetimin bunu tamamen reddetmesi, ilişkinin uzun vadede sürdürülebilirliği açısından ciddi bir sorudur.
Pay hesaplama yöntemine ilişkin maddeye de dikkat edin. Sözleşmede "brüt kiralanabilir alana göre orantılı pay" yazıyorsa, kendi metrekarenizi toplam alana bölüp oranınızı kendiniz hesaplayabilir ve size yansıtılan rakamla karşılaştırabilirsiniz. Bu basit kontrol, sistematik bir hata ya da hatadan fazlasını ortaya koyabilir. Kiracıların bu tür basit hesapları yapmaması, yönetimin yıllarca hatalı fatura kesmesine zemin hazırlayabilir.
Son olarak, sözleşmenizde yıllık bütçe bildirimi ve yıl sonu uzlaştırma (reconciliation) prosedürü var mı, buna bakın. Profesyonel yönetilen AVM'lerde yönetim, yıl başında tahmini bütçeyi paylaşır ve kiracılar aylık olarak bu bütçeye göre avans öder. Yıl sonunda gerçekleşen giderler hesaplanır, fark ya iade edilir ya da ek fatura kesilir. Bu döngüyü bilmek, beklenmedik yıl sonu faturalarına karşı hazırlıklı olmanızı sağlar.
Hesap Şeffaflığı Talep Etmek: Adım Adım Pratik Yol Haritası
İlk adım her zaman sözlü değil, yazılı taleptir. Yöneticiyle yüz yüze konuşmuş olsanız dahi talebinizi e-posta ya da noter kanalıyla yazıya döküp gönderin. Yazılı talep, hem izlenebilirlik sağlar hem de olası bir anlaşmazlıkta elinizde somut bir başlangıç tarihi oluşturur. Talebin içeriği şu kalemleri kapsamalıdır: dönemin ortak gider gider cetvelini ve destekleyici faturaları, pay hesaplama yöntemini ve kullanılan metrekare verilerini, varsa yönetim hizmet bedelinin ayrıntılarını.
Yazılı talebinize yönetimin makul bir süre içinde yanıt vermesi beklenir. Bu süreyi bölgenizde geçerli ticari teamüle ve sözleşmenizdeki düzenlemeye göre değerlendirin; çoğu durumda on ila on beş iş günü makul kabul edilir. Yanıt gelmezse ikinci bir yazılı hatırlatma gönderin ve bu kez bir son tarih belirtin. İki yazılı talepten sonra yanıt alınamazsa hukuki danışmanlık almanın zamanı gelmiş demektir.
Örnek talep yazısı taslağı:
Sayın [AVM Yönetim Müdürü / Yönetim Şirketi],
[Mağaza adı] olarak [AVM adı]'nda [birim/kat bilgisi]'nde faaliyet göstermekteyiz. [Dönem] dönemine ait ortak gider faturamız tarafımıza iletilmiş olmakla birlikte, söz konusu tutarın hangi gider kalemlerinden oluştuğunu ve kira sözleşmemizin [ilgili madde] hükmü çerçevesinde pay hesaplama yöntemini yazılı olarak öğrenmek istiyoruz. Gider cetvelinin ve destekleyici belgelerin tarafımıza iletilmesini, işbu yazının tebliğinden itibaren [10] iş günü içinde saygılarımla talep ederim.
[İsim, unvan, tarih]
Yönetimden hesap detayı aldıktan sonra kalemleri tek tek inceleyin. Özellikle dikkat etmeniz gereken birkaç nokta vardır: yönetim hizmet bedeli oranının sözleşmede belirtilen üst sınırı aşıp aşmadığı; kapsam dışında bırakılması gereken sermayelik (capital expenditure) harcamaların işletme giderine dahil edilip edilmediği; boş mağazaların payının nasıl dağıtıldığı. Bu konulardan birinde şüphe duyarsanız, bağımsız bir bağımsız mali müşavir veya avukattan görüş almanız en sağlıklı yoldur.
Boş Mağazanın Ortak Gider Payı Kime Yüklenir?
Bu, AVM kiracılarının sıkça sorduğu ama çoğu zaman gözden kaçan bir meseledir. Bir AVM'de bir veya birkaç mağaza boşsa ve bu boşluğun ortak gider payı mevcut kiracılara dağıtılıyorsa, doluluk oranının düştüğü dönemlerde sizin ödediğiniz tutar artıyor olabilir. Benzer bir durumu daha küçük ölçekte boş birim ortak gider sorumluluğu konusunda inceleyebilirsiniz; ancak AVM'lerde çerçeve kurumsal kira sözleşmelerinin hükümlerine göre farklılaşır.
Bazı AVM sözleşmeleri, boş birimlerin payının mal sahibi tarafından üstlenileceğini açıkça düzenler. Bu "landlord cap" veya "vacancy protection" hükmü olarak bilinir. Böyle bir hüküm yoksa boş birimlerin payı genellikle mevcut kiracılara oransal olarak yansıtılır ve bu tamamen yasal olabilir; çünkü binayı işletmek için belirli sabit giderler doluluk oranından bağımsız olarak devam eder. Önemli olan, bu mekanizmanın size şeffaf biçimde açıklanıp açıklanmadığıdır. Doluluk oranı düştükçe ödediğiniz tutarın nasıl değiştiğini takip etmek, bütçenizi doğru planlamanızı sağlar.
AVM doluluk oranına ilişkin genel veriler kamuoyuyla çok nadiren paylaşılır. Bu bilgiye ulaşmak istiyorsanız, mümkünse diğer kiracılarla gayri resmi iletişim kurun ya da yönetimden yıllık bütçe hesaplamalarında kullandıkları ortalama doluluk oranını sözleşme çerçevesinde talep edin. Özellikle köklü bir düşüş döneminde ortak gider payınız açıklanamaz biçimde artıyorsa bu soru sorulmalıdır.
Anlaşmazlık Çıkarsa Nereye Başvurursunuz?
Yazılı taleplerinize yanıt alamazsanız ya da hesabın gerçeği yansıtmadığını düşünüyorsanız birkaç farklı yol mevcuttur. İlk ve en hızlı yol, yönetimle iyi niyetli bir arabuluculuk sürecini denemektir. Bu süreçte bağımsız bir muhasebeci aracılığıyla gider kalemlerinin denetlenmesini teklif edebilirsiniz; ciddi ve dürüst bir yönetim bu teklife genellikle olumlu yaklaşır.
Arabuluculuk işe yaramazsa Türkiye Ticaret Odaları bünyesinde veya bağımsız tahkim kurumlarında tahkim yoluna gidilebilir; sözleşmenizde tahkim şartı varsa bu yol zorunlu hale gelir. Mahkeme yolu ise genellikle son başvurudur; hem masraflıdır hem de uzun sürer. Bununla birlikte, gerçekten ciddi bir fazla tahsilat söz konusuysa hukuki süreç hesap açıklığını sağlamak için etkin bir araçtır.
Bazı durumlarda kiraya vereniniz ile yönetim şirketi farklı tüzel kişiliklerdir. Bu durumda hesap şeffaflığı talebinizi önce sözleşmenizin karşı tarafı olan kiraya verene yönlendirin. Kiraya veren, yönetim şirketiyle olan ilişkisi çerçevesinde bu bilgilere ulaşmak için sizden daha güçlü bir konumdadır ve bilgiyi size aktarma yükümlülüğü doğabilir. Bu ayrımı gözden kaçırmak, talebin yanlış tarafa yönlendirilmesine ve zaman kaybına yol açar.
Örgütlü perakende sektöründe faaliyet gösteren büyük markaların genellikle hukuk departmanları veya kira yönetimi birimleri bu süreçleri yürütür. Bağımsız bir esnafın aynı kaynaklara sahip olmadığı açıktır; ancak bu, hakkını aramaması gerektiği anlamına gelmez. Yeminli mali müşavirlik firmaları, serbest çalışan kiracılar için de sözleşme denetimi ve gider analizi hizmeti sunar; bu tür profesyonel destek almak, konumu güçlendirir.
Yönetim Hesabı Göstermekten Kaçınıyorsa Ne Anlama Gelir?
Bir yönetim, hesap detayı talebine kaçamaklı yanıtlar veriyorsa, sistematik olarak erteliyorsa ya da açıkça reddediyorsa, bunun birkaç farklı anlamı olabilir. İlk olasılık, yönetimin sözleşmeyi hatalı yorumladığı ve hesap verme yükümlülüğü bulunmadığını düşündüğüdür; bu bir iletişim sorunudur ve yazılı taleple aşılabilir. İkinci olasılık, idari kapasite eksikliğidir; özellikle küçük veya orta ölçekli AVM'lerde muhasebe kayıtları sistematik tutulmayabilir. Üçüncü olasılık ise fazla tahsilat yapıldığının farkında olunmasıdır; bu durumda şeffaflık yönetim açısından risklidir.
Hangi durum söz konusu olursa olsun, hesap verilmemesi kiracı açısından kabul edilebilir değildir. Ödediğiniz ortak gider gerçek bir masrafa karşılık geldiği sürece yönetimin bunu belgelemesi mantıken ve hukuken mümkündür. Belgeleyemiyorsa bu, ciddi bir operasyonel veya etik sorunun işaretidir. Bu tablonun farkında olarak izleyeceğiniz yol, yazılı talep → makul bekleme → hukuki danışmanlık şeklinde ilerlemelidir; çünkü kendiliğinden şeffaflaşan bir yönetim beklentisi gerçekçi değildir.
Şeffaflık talep etmek kiraya verenle ilişkinizi zedeleyecek diye endişe duyabilirsiniz. Bu endişe anlaşılırdır; ancak gerçek ve uzun vadeli bir iş ilişkisi hesap verebilirlik üzerine kuruludur. Hesapları şeffaf paylaşan bir yönetim, kiracı güvenini kazanır ve bu da çıkışları azaltır, doluluk oranını yüksek tutar; dolayısıyla şeffaflık yönetimin de çıkarınadır. Hesabı saklayan bir yönetimle sürdürülen ilişki ise zamanla taraflar arasında güvensizliğe dönüşür ve sonunda maliyetleri daha da artırır.
Site Yönetimi Platformu: Yönetim Şeffaflığı Dijital Ortamda Nasıl Çalışır?
Bir yapının yönetimi dijital bir platform üzerinden yürütülüyorsa hesap şeffaflığı tartışması farklı bir boyut kazanır. Site Yönetimi, apartman ve site yönetiminden AVM ve rezidans komplekslerine kadar geniş bir yelpazede çok kiracılı yapıların dijital yönetimini üstlenen bir SaaS platformudur. Bu platform üzerinden yönetilen bir yapıda yaşayan veya faaliyet gösteren kiracılar, ortak gider kalemlerini ve kendi paylarına düşen tutarları sisteme tanımlanmış yetki çerçevesinde dijital olarak görüntüleyebilir.
Platformun sunduğu şeffaflık, yalnızca ödeme rakamlarıyla sınırlı değildir. Her arıza ve bakım talebi tarih damgasıyla kayıt altına alınır; bu sayede ortak alan bakım maliyetinin nereden geldiği izlenebilir hale gelir. Duyurular, raporlar ve dönemsel gider özetleri tek bir dijital kanaldan kiracıya ulaşır; e-posta zincirlerinde kaybolan bilgi problemi ortadan kalkar. Kiracı, kendi hesap geçmişine ve ödeme durumuna dilediği zaman erişebilir; bu da yönetimle her seferinde telefon açma ihtiyacını önemli ölçüde azaltır.
Yönetim açısından bakıldığında platform, ortak gider hesaplamalarını otomatikleştirir ve hata payını düşürür. Kiracı paylarının metrekare oranına göre otomatik hesaplanması, manuel hataların ya da kasıtlı sapmaların önüne geçer. Tüm bu süreçler dijital kayıt altında olduğundan hem yönetim hem de kiracı aynı veriye dayanarak konuşur; bu da anlaşmazlıkların sayısını anlamlı biçimde azaltır. Henüz dijital bir yönetim sistemi kullanmayan bir yapıdaysanız, kiraya verenle bu konuyu gündeme getirmek uzun vadede her iki tarafın da yararınadır.
Daha küçük ölçekli yapılarda —örneğin plaza ya da iş merkezinde ofis kiracısıysanız— aynı ihtiyaçlar geçerlidir: ortak temizlik, güvenlik, asansör bakımı ve enerji giderlerinin nasıl dağıtıldığını bilmek, bütçenizi doğru planlamanızın ön koşuludur. Dijitalleşmiş bir yönetim sistemi, bu bilgileri sistematik, erişilebilir ve itiraz edilebilir kılar; bu da hem kiracıya hem de yönetime zaman ve enerji tasarrufu sağlar.
Sık Yapılan Hatalar ve Bunlardan Nasıl Kaçınırsınız?
Kiracıların en sık yaptığı hata, sözleşmeyi imzalarken ortak gider maddesini hızla geçmesidir. Kira bedeli üzerinde uzun müzakereler yapan kiracılar, ortak giderin üst sınırını, kapsam tanımını ve hesaplama yöntemini atlayabilir. Oysa bazı AVM'lerde ortak gider yükü kira bedelinin yüzde otuzuna veya daha fazlasına ulaşabilir; bu oran göz ardı edilemeyecek kadar önemlidir. Sözleşme müzakeresinde bir kira danışmanı veya avukattan destek almak bu riski önemli ölçüde azaltır.
İkinci yaygın hata, ortak gider faturalarını kontrol etmeksizin kabul etmektir. Yönetim fatura gönderdiğinde rakamı sorgulamadan ödeyen kiracılar, yıllar içinde önemli tutarlar fazladan ödemiş olabilir. Fatura geldiğinde sözleşmedeki orana göre basit bir kontrol hesabı yapmak, büyük çaplı analizlere gerek kalmadan sistematik hataları ortaya çıkarabilir.
Üçüncü hata, yıl sonu uzlaştırma faturasına hazırlıksız yakalanmaktır. Avans ödemeleri tahminlere dayanır; gerçekleşen gider daha yüksekse yıl sonunda büyük bir fatura ile karşılaşılır. Bu sürprizden korunmanın yolu, yıl boyunca yönetimden dönemsel gider raporunu istemek ve tahmini bütçeyle gerçekleşmeyi kıyaslamaktır.
- Sözleşme imzalanmadan önce ortak gider maddesini ve kapsam tanımını bir uzmanla birlikte okuyun.
- Her dönem faturasını sözleşmedeki orana göre bağımsız olarak kontrol edin.
- Hesap şeffaflığı taleplerini daima yazılı yapın ve bir kopyasını saklayın.
Dördüncü hata, anlaşmazlık halinde erken süreçleri atlamak ve doğrudan hukuki yola başvurmaktır. Yazılı talep ve makul bekleme süreçleri atlanmadan hukuki adım atılırsa, bu hem gereksiz maliyet yaratır hem de taraflar arasındaki ilişkiyi telafi edilemez biçimde bozabilir. Önce iletişim, sonra arabuluculuk, en son hukuki süreç; bu sıralama hem pratik hem de orantılıdır.
Sık Sorulan Sorular
AVM yönetimi hiçbir belge göstermeden ortak gider tahsil edebilir mi?
Kira sözleşmenizde aksi bir düzenleme yoksa yönetim teknik olarak fatura gönderebilir; ancak talep etmeniz halinde dayanak belgeleri sunma yükümlülüğü doğar. Sözleşmenizde hesap inceleme hakkı açıkça düzenlenmişse bu hak derhal kullanılabilir. Sözleşmede boşluk olsa bile gerçek bir masrafa dayanmayan tahsilat Türk Borçlar Kanunu genel hükümleri çerçevesinde sorgulanabilir; bu konuda hukuki danışmanınızdan görüş almanız önerilir.
Yıllık ortak gider bütçesini sözleşme imzalanmadan önce görebilir miyim?
Talep edebilirsiniz; vermek zorunda olup olmadıkları sözleşme müzakere sürecine bağlıdır. Ciddi bir AVM yönetimi genellikle geçmiş yıla ait fiili gider verilerini paylaşmaktan kaçınmaz, çünkü bu bilgi kiracı kararını doğrudan etkiler ve gizlenecek bir içeriği yoktur. Bütçe verisini paylaşmayan bir yönetimle müzakerede bu bilgiyi sözleşmeye ekleyeceğiniz bir hüküm aracılığıyla güvence altına almanız daha sağlıklıdır.
Ortak gider payım bana hatalı hesaplanmış olabilir; nasıl kontrol ederim?
Öncelikle sözleşmenizde belirtilen pay hesaplama yöntemini bulun. Kendi biriminizin sözleşmede tanımlanan alanını, AVM'nin toplam kiralanabilir alanına bölün ve bu oranı toplam dönem gideriyle çarpın; çıkan sonucu aldığınız faturayla karşılaştırın. Fark varsa yönetimden kullanılan metrekare verilerini ve toplam gider cetvelini yazılı olarak talep edin. Büyük bir fark söz konusuysa bağımsız bir yeminli mali müşavirin görüşüne başvurmanız önerilir.
Yönetim sermaye harcamalarını (bina yenileme, asansör değişimi gibi) ortak gidere dahil edebilir mi?
Bu, kira sözleşmenizin ne dediğine bağlıdır. Kurumsal AVM sözleşmelerinde sermayelik harcamalar (capital expenditures) genellikle ortak gider kapsamı dışında bırakılır ve mal sahibi tarafından karşılanır; yalnızca işletme giderleri (operating expenses) kiracılara dağıtılır. Sözleşmenizde bu ayrım yapılmışsa büyük bir yenileme projesinin masrafı size yansıtılamaz. Sözleşmede bu ayrım yoksa, müzakere ederek eklemeniz ya da mevcut durumda bir avukata danışmanız önerilir.
Kiracı olarak ortak alanların bakım kalitesini etkileyebilir miyim?
Doğrudan karar alma yetkisine sahip olmasanız da ortak alan bakım kalitesine ilişkin şikayetlerinizi yazılı olarak yönetime bildirmeniz hem kayıt altına alır hem de yönetimi harekete geçirir. Birden fazla kiracının benzer şikayetleri varsa ortak bir tutum sergilemek daha etkilidir. Bazı AVM'lerde kiracı komitesi veya kiracı derneği gibi yapılar mevcuttur; böyle bir yapı varsa katılmak, hem ortak alanların kalitesi hem de gider şeffaflığı konusunda kolektif bir ses elde etmenizi sağlar.
Ofis veya plaza kiracısı olarak da aynı haklar geçerli mi?
Evet, plaza ve iş merkezlerinde ofis kiralayan firmalar için de aynı prensipler geçerlidir. "Servis bedeli" veya "ortak gider" adıyla tahsil edilen kalemlerin dayanaklarını öğrenmek, kira sözleşmesi çerçevesinde meşru bir haktır. Kat mülkiyetine tabi binalarda ayrıca Kat Mülkiyeti Kanunu'nun ilgili hükümleri de yönetimin hesap verme yükümlülüğünü destekler. Ofis kiracıları da bu konuda bir avukattan kendi sözleşmelerine özgü değerlendirme almalıdır.